Documental local BHtv
A tumba dun príncipe da Alhambra apareceu baixo un altar de Betanzos
A lápida de Yusuf, irmán de Muley Hacén e tío de Boabdil, foi atopada no século XVIII baixo o altar maior de Santa María do Azougue. Hoxe gárdase no Museo da Alhambra, en Betanzos queda unha copia de xeso e ningunha das fontes consultadas explica como cruzou a Península.
Baixo o altar maior de Santa María do Azougue apareceu no século XVIII unha lousa de mármore branco cuberta de letras árabes. Era a lápida de Yusuf, un príncipe da Alhambra morto en 1467, irmán de Muley Hacén e tío de Boabdil, o derradeiro rei de Granada. A peza gárdase hoxe no Museo da Alhambra, que a ten inventariada como procedente de Betanzos.

Vinte liñas en árabe
A ficha do Museo da Alhambra descríbea como unha estela funeraria nazarí de mármore branco, de 106,50 centímetros de alto, 61,60 de ancho e 7 de grosor. Ten vinte liñas de escritura cursiva nunha soa cara, dentro dun dobre marco, e estivo policromada, aínda que a cor xa se perdeu. A parte inferior está partida e pegada, e os bordos, fracturados.
O epitafio comeza así, na tradución que o arabista Antonio Almagro Cárdenas publicou no Boletín da Real Academia da Historia en 1900: «En el nombre de Dios clemente y misericordioso. La bendición de Dios sea sobre nuestro Señor y amo Mahoma». No canto da pedra aínda se le o lema nazarí, «Wa-la galiba illa Allah», que o museo traduce como «Sólo Dios es vencedor».
Un príncipe do que só fala a súa lápida
O texto percorre a xenealoxía da dinastía e dá dúas datas. Yusuf naceu o 17 de yumada II do ano 854 da héxira, o 28 de xullo de 1450, e morreu a fins do ramadán de 871, en 1467. Tiña dezaseis anos. Era fillo do sultán Abu Nasr Sa'd e irmán de Abu l-Hasan Ali, coñecido como Muley Hacén.
Fóra diso non hai nada. Almagro Cárdenas escribiu del que «nada se sabe de él ni se halla mención suya en las crónicas». Nin sequera hai acordo sobre a causa da morte: a lectura que recolle o museo fala de peste, e a de Almagro, dun golpe de lanza.
Da Alhambra a Betanzos
Segundo o Padroado da Alhambra e o Generalife, en 1574, coas obras do palacio de Carlos V, apareceron na Rauda, o cemiterio real, catro lousas sepulcrais. As tumbas estaban baleiras, porque Boabdil levara antes os restos dos seus antepasados a Mondújar. Dúas daquelas lousas seguen no museo. A terceira, a de Yusuf, «fue encontrada en el siglo XVIII bajo el altar mayor de la iglesia de Nuestra Señora del Azogue, de Betanzos», di o Padroado.
Como fixo esa viaxe non o explica ningunha das fontes consultadas. O Museo das Mariñas cóntaa entre as curiosidades chegadas polo porto de Betanzos e lembra que «durante un tempo foi a pedra do altar de Santa María do Azougue».
A volta a Granada
Almagro conta que durante anos se soubo dela por un extracto do barón Silvestre de Sacy e por un calco de Pascual de Gayangos, e que Emilio Lafuente Alcántara reconstruíu o texto con eses materiais, sen ver a pedra.
Quen a sacou de Galicia foi Juan Facundo Riaño, o seu propietario. Fíxoa traer «del remoto pueblo de Galicia, donde se hallaba» ata unha horta súa nas aforas de Granada, onde Almagro a estudou «á la apacible sombra de clásico emparrado». O estudo está asinado o 18 de outubro de 1899 e nel xa dá a lápida por cedida á Alhambra. A ficha do museo recolle a doazón de Riaño sen indicar a data, e engade que a peza estivo na Exposición de Barcelona de 1929.
O que queda en Betanzos
No Museo das Mariñas exponse unha copia de xeso da lápida, xunto a un panel coa transcrición do epitafio en castelán. O orixinal está en Granada.
Segue sen resposta a pregunta de quen levou a tumba dun príncipe musulmán ata unha igrexa de Betanzos e por que acabou baixo o seu altar.
Elaborado a partir da ficha da peza no Museo da Alhambra, do estudo de Antonio Almagro Cárdenas publicado no Boletín da Real Academia da Historia (1900) e da información do Padroado da Alhambra e o Generalife e do Museo das Mariñas.
Segue lendo
Comentarios
Aínda non hai comentarios. O primeiro pode ser o teu.