O novo PEPOCH prevé 2,25 millóns en vinte anos, e máis da metade irá a expropiar solo

O novo Plan especial de protección e ordenación do casco histórico (PEPOCH), que está en exposición pública, xa ten prezo. A documentación económica que o acompaña —un estudo económico e unha memoria de viabilidade económica, dilixenciados coa aprobación inicial do 13 de agosto e publicados na ficha oficial do trámite do Concello— calcula un investimento público de 2,25 millóns de euros (2.251.782 €) repartido entre 2027 e 2046.

O que propón o plan, os prazos e como presentar alegacións están nesta peza de BetanzosHoxe do 23 de setembro.

Onde vai o diñeiro

A partida máis grande é a compra de solo. O plan obtén por expropiación case todos os terreos que precisa para as súas zonas verdes, paseos e equipamentos: 2.222,75 metros cadrados que custan 1,33 millóns (1.329.830,90 €). As obras de urbanización deses espazos suman 441.604 euros. O resto son honorarios técnicos, imprevistos, xestión e taxas, e o mantemento dos novos espazos, que a memoria estima en 11.886 euros ao ano desde 2030.

O estudo valora o solo a 622 euros o metro cadrado. Aplica o método residual do regulamento estatal de valoracións, cun 5 % de premio de afección, e úsao en todas as parcelas porque todas teñen edificabilidade asignada.

A actuación máis cara é o aparcamento, o único que prevé o plan: 721,93 metros cadrados que custan 449.041 euros en expropiación e 135.101 en obra. En total son 584.142 euros, un terzo do custo das actuacións. O Concello sitúa a área de aparcamento no gran solar fronte á Porta do Cristo, xunto a un novo espazo libre á beira do río.

O resto repártese así:

• Cinco xardíns de proximidade: 777.477 euros entre solo e obra.
• Un paso peonil entre o casco histórico e o exterior: 175.850 euros. Unha parte do solo exprópiase e outra obtense por cesión.
• Unha parcela para equipamento: 96.282 euros.
• Dúas melloras patrimoniais: a paisaxe urbana da rúa Cañota (51.640 euros) e a posta en valor da igrexa de San Francisco (57.878 euros).

Case todo, en tres anos

A memoria dá unha media de 112.589 euros ao ano durante vinte anos, pero o calendario concentra o gasto en 2027, 2028 e 2029. Nese trienio fanse todas as expropiacións e todas as obras, e van máis de 1,8 millóns. Desde 2030 só quedaría o mantemento.

Quen o paga

O plan de financiamento da memoria reparte os 2,25 millóns así:

• Transferencias doutras administracións: 1.049.330 euros (46,6 %). A memoria conta con 350.000 euros do plan de cascos históricos da Xunta, 450.000 de fondos FEDER 2021-2027, 149.330 do plan provincial da Deputación e 100.000 doutros programas.
• Fondos propios do Concello: 787.624 euros (35 %).
• Préstamos: 263.209 euros (11,7 %).
• ICIO das obras de rehabilitación que espera o plan: 151.619 euros (6,7 %).

Esas axudas non están concedidas: son unha previsión. A propia memoria cifra entre o 80 e o 90 % a probabilidade de conseguilas. Se chegasen un 30 % menos, faltarían 314.799 euros e o calendario estenderíase ata 2048-2050. Tamén calcula que unha suba do 15 % nos custos de construción engadiría 337.767 euros.

O documento conclúe que o plan é asumible. O investimento medio anual equivale ao 4,6 % do aforro neto do Concello, que é de 2,46 millóns ao ano. E o aforro acumulado en 2023 e 2024, 4,93 millóns, cubriría o total 2,19 veces.

As cifras non coinciden de todo entre os documentos. O orzamento do estudo económico chega aos 2,36 millóns co IVE (2.359.150 €), e a táboa por fases do mesmo estudo, aos 2,44 millóns. Os 2,25 millóns son os do plan de financiamento da memoria de viabilidade, o documento que di como se vai pagar.

O que explicou a alcaldesa

A alcaldesa, María Barral, presentou o plan en rolda de prensa no Salón Azul do edificio Arquivo Liceo. «Queremos facer do casco histórico un lugar máis amable para vivir, para pasear e para mercar», dixo. Defendeu que a protección do patrimonio vaia acompañada de medidas que manteñan un casco histórico vivo, habitado e con actividade. «O casco histórico ten que ser un lugar onde se poida vivir. Queremos actividade turística e comercial, pero tamén queremos veciños, vivendas e vida cotiá», engadiu.

Segundo o Concello, Betanzos será o primeiro concello de Galicia en incorporar ao seu planeamento de protección un estudo da visibilidade das cubertas, para decidir cales poden levar paneis solares. Tamén será o primeiro con unha solución técnica específica para abrir garaxes en edificios con fachada protexida. Ningunha das dúas cousas será automática: os paneis dependerán de que non teñan un impacto visual incompatible co patrimonio, e o acceso ao garaxe terá que conservar a imaxe da fachada. «Estamos dando unha resposta a unha necesidade real dos veciños e veciñas», dixo a alcaldesa sobre os garaxes.

Durante a exposición pública, a Oficina de Rehabilitación atenderá as persoas propietarias e residentes que queiran saber que di o novo plan dos seus inmobles. A suspensión de licenzas só afecta ás obras que contradigan as novas determinacións; as demais seguen adiante.